MACA (Lepidium meyenii Walp.)

    Zwana skarbem Inków, również nazywana peruwiańskim żeń-szeniem. Roślina ta rosła niegdyś w całych Andach, obecnie można ją spotkać jedynie w niektórych regionach Peru na wysokości ponad 3500 m n.p.m. w strefie zwanej "puna", w której niskie temperatury i silne wiatry nie pozwalają na wzrost większości innych roślin. Jest niesłychanie odporna na surowy klimat: doskonale znosi palące słońce, silne wiatry i wahania temperatur sięgające od +10 do -20 stopni Celsjusza. Maca jest byliną, której część nadziemna - łodyga - liczy sobie kilkanaście centymetrów długości, ma 12-20 liści w kształcie muszli, a w porze kwitnienia małe, białe kwiatki. Część podziemna - bulwa o kształcie gruszkowatym, która jest użytkową częścią rośliny - ma średnicę od 2 do 8 centymetrów i osiąga długość do 18 cm. Każda z istniejących odmian tej rośliny wyróżnia się charakterystyczną barwą bulwy - od szarej, przypominającej kolor ziemniaka, poprzez białą, żółtą, biało-żółtą, biało-różową do biało-purpurowej i czerwonej. Po 6-7 miesiącach od wysiewu maca (wym. maka) jest dojrzała do zbiorów.
    Surowiec leczniczy - sproszkowaną bulwę Lepidium meyenii - stosuje się jako środek immunostymulujący, wspomagający leczenie nowotworów oraz, dzięki cennym właściwościom odżywczym, w stanach wycieńczenia (również z powodu choroby nowotworowej), niedożywienia oraz w okresie wzrostu, ciąży i laktacji, a także w celu zwiększenia płodności u ludzi i zwierząt, obniża poziom cholesterolu we krwi i w związku z tym zmniejsza ryzyko zachorowania na choroby układu krążenia. Obecność w surowcu cennych substancji odżywczych (białek, węglowodanów, tłuszczów, aminokwasów, żelaza, wapnia, cynku, miedzi, manganu, jodu, a także nienasyconych kwasów tłuszczowych, steroli i witamin: A, z grupy B, C i E) decyduje o jego wielokierunkowym wykorzystaniu. Ze względu na dużą zawartość wapnia stosowana w osteoporozie, a jako bogate źródło żelaza stosowana w anemii. W związku z wysoką zawartością jodu stosuje się ją wspomagająco, równocześnie z hormonami, przy niedoczynności tarczycy. Uznawany jest za środek poprawiający pamięć i zdolność przyswajania wiedzy oraz energizujący, wspomagający budowę i wytrzymałość masy mięśniowej, jako że aktywność zawartych w roślinie steroli jest podobna do działania sterydów anabolicznych. Pozytywne efekty obserwuje się podczas stosowania Lepidium meyenii w leczeniu zespołów przewlekłego zmęczenia, nieregularnego miesiączkowania i zaburzeń hormonalnych. Surowiec ten uważa się też za afrodyzjak oraz czynnik zwiększający płodność u ludzi oraz zwierząt. Odpowiedzialne za to są najprawdopodobniej glukozynolaty oraz izotiocyjaniany w nim zawarte.
    Lepidium meyenii od setek lat, poza stanowieniem powszechnie dostępnego surowca leczniczego, jest jednym z podstawowych produktów spożywczych w krajach Ameryki Środkowej i Południowej - w Peru, Ekwadorze i Meksyku. Przyczyną tego faktu jest wspomniana wyżej wysoka wartość odżywcza. Bulwy rośliny spożywa się w postaci świeżej lub przetworzone - pieczone, w postaci dżemu, sfermentowanego napoju lub wysuszone.