PENICYLINA

    Patrz: ANTYBIOTYKI
    PENICILLINUM CRYSTALLISATUM (POLFA-TARCHOMIN) - antybiotyk beta-laktamowy, penicylina wrażliwa na działanie beta-laktamazy (penicylinazy). Działa bakteriobójczo m.in. na Streptococcus spp. z wyjątkiem szczepów Streptococcus pneumoniae, opornych także na inne antybiotyki, Neisseria gonorrhoeae z wyjątkiem szczepów wytwarzających beta-laktamazę, Neisseria meningitidis (pojawiły się już szczepy o zmniejszonej oporności), Staphylococcus spp. (szczepy nie wytwarzające beta-laktamazy), Listeria monocytogenes, Bacillus anthracis, niektóre szczepy Clostridium spp., Bacteroides spp. z wyjątkiem Bacteroides fragilis, Treponema pallidum, Actinomyces spp.
    Przenika m.in. do płynu opłucnowego, osierdziowego, żółci, przez łożysko i do mleka matki. Osiąga małe stężenie w płynie mózgowo-rdzeniowym zmienionym zapalnie. Jest częściowo metabolizowany w wątrobie. Wydala się głównie z moczem. Tę postać penicyliny stosuje się w zakażeniach wywołanych przez paciorkowce (angina, zapalenie migdałków podniebiennych, różnego typu zakażenia dróg oddechowych, ropnie, ostra choroba reumatyczna, róża, płonica), w zakażeniach wywołanych przez Neisseria spp. (rzeżączka) i niektórych zakażeniach wywołanych przez bakterie beztlenowe (zgorzel gazowa). Ponadto jest stosowany w zapaleniu opon mózgowo-rdzeniowych, zakażeniach kości i stawów, bakteryjnym zapaleniu wsierdzia (w skojarzeniu z antybiotykami aminoglikozydowymi - patrz: ANTYBIOTYKI), wągliku, promienicy, kile.
    Objawy niepożądane: reakcje uczuleniowe (rumień, pokrzywka, gorączka, bóle stawów, bardzo rzadko wstrząs anafilaktyczny - niekiedy kończący się śmiercią), nadkażenia opornymi bakteriami i drożdżakami, śródmiąższowe zapalenie nerek. Duże dawki mogą być neurotoksyczne (drgawki, halucynacje) oraz mogą wywołać zaburzenia elektrolitowe (np. hyperkaliemię, a w jej następstwie - blok przedsionkowo-komorowy), niedokrwistość hemolityczną i przedłużenie czasu krwawienia. U pacjentów z kiłą możliwa reakcja Jarish-Herxheimera, jako skutek uwolnienia endotoksyn z krętków. W związku z takimi ewentualnymi skutkami ubocznymi lek ten trzeba stosować ostrożnie u chorych z astmą oskrzelową lub nadwrażliwością na leki w ogóle, a przy dużych dawkach - u chorych z niewydolnością nerek, prawokomorowej niewydolności krążenia lub przy jednoczesnym stosowaniu leków zawierających K⁺.
    Interakcje: Z tetracyklinami, chloramfenikolem, erytromycyną - działanie antagonistyczne, natomiast z antybiotykami aminoglikozydowymi (patrz: ANTYBIOTYKI) - działanie synergistyczne. Nasila działanie i toksyczność doustnych leków przeciwkrzepliwych oraz - stosowany w dużych dawkach - digoksyny.
    PENICILLINUM PROCAINICUM (POLFA-TARCHOMIN) - antybiotyk beta-laktamowy, pochodna penicyliny benzylowej o przedłużonym działaniu. Działa bakteriobójczo m.in. na Streptococcus spp. (z wyjątkiem szczepów Streptococcus pneumoniae), Neisseria spp. (pojawiły się już szczepy oporne), Staphylococcus spp. (szczepy nie wytwarzające beta-laktamazy), Listeria monocytogenes, Bacillus anthracis, niektóre szczepy Clostridium spp., Bacteroides spp. (z wyjątkiem Bacteroides fragilis), Treponema pallidum, Actinomyces spp. Osiąga w krwi znacznie mniejsze stężenia niż benzylopenicylina, lecz utrzymują się one przez 12-24 h. Przenika m.in. do płynu opłucnowego, osierdziowego, żółci, przez łożysko i do mleka matki. Jest częściowo metabolizowana w wątrobie. Wydala się głównie z moczem.
    Penicillinum procainicum stosuje się w zakażeniach paciorkowcami (m.in. w anginie, zapaleniach migdałków podniebiennych, zatok obocznych nosa, płuc), w profilaktyce choroby reumatycznej, w zapaleniu wsierdzia, przy nosicielstwie błonicy, w rzeżączce i kile.
    W ostrych i ciężkich zakażeniach podanie Penicillinum procainicum powinno być poprzedzone leczeniem penicyliną benzylową. Dzieciom podaje się niemal wyłącznie w profilaktyce choroby reumatycznej i zapalenia wsierdzia.
    Objawy niepożądane: Reakcje uczuleniowe (rumień, pokrzywka, gorączka, bóle stawów, bardzo rzadko wstrząs anafilaktyczny - niekiedy kończący się śmiercią), rzadko zespół Hoigne (nie mający podłoża alergicznego), w wyniku przedostania się do krążenia dużych kryształów penicyliny prokainowej - mikrozatory! - lub działania samej prokainy (wymioty, niepokój, sinica, częstoskurcz, nadciśnienie, halucynacje, drgawki, a nawet zatrzymanie czynności serca). Dość często - jałowe nacieki zapalne w miejscu wstrzyknięcia, niekiedy nadkażenia opornymi bakteriami lub drożdżakami, śródmiąższowe zapalenie nerek, reakcja Jarish-Herxheimera u chorych na kiłę.
    Przeciwwskazania: Nadwrażliwość na penicyliny lub prokainę, nie podawać dzieciom do 12. miesiąca życia, nie stosować w posocznicy, ostrożnie - w astmie oskrzelowej i ogólnej nadwrażliwości na leki.
    Interakcje: Nasila działanie leków zwiotczających mięśnie. Z tetracyklinami, chloramfenikolem, erytromycyną - działanie antagonistyczne, z antybiotykami aminoglikozydowymi (patrz: ANTYBIOTYKI) - działanie synergistyczne. Nasila działanie i toksyczność doustnych leków przeciwkrzepliwych.
    UWAGA: Penicillinum crystallisatum i Penicillinum procainicum podaje się po uprzednim wykonaniu próby uczuleniowej.