ZAPALENIE ZATOK (BOCZNYCH NOSA)

    Zapalenie zatok może występować w dwóch podstawowych postaciach:
    ostrego zapalenia zatok bocznych nosa (sinusitis acuta) i
    przewlekłego ropnego zapalenia zatok bocznych nosa (sinusitis chronica purulenta).
    OSTRE ZAPALENIE ZATOK BOCZNYCH NOSA jest zazwyczaj konsekwencją kataru nosa i wtórnego zakażenia przenikającego z przewodów nosa do jego zatok bocznych. Jest to bardzo częste schorzenie powstające głównie u osób ze zmniejszoną odpornością ogólną organizmu i miejscową błony śluzowej oraz przy nieprawidłowych stosunkach anatomicznych w nosie. Choroba obejmuje jedną lub więcej zatok i objawia się podniesieniem ciepłoty ciała, silnymi bólami głowy umiejscowionymi zwłaszcza w okolicy czoła, lub bólami szczęki górnej. Pojawia się wyciek ropy z nosa. Bóle głowy są napadowe i nieraz bardzo gwałtowne. By stwierdzić chorobę, wykonuje się zdjęcie rentgenowskie. Leczenie polega na leżeniu w łóżku, stosowaniu środków napotnych i przeciwbólowych (aspiryna, paracetamol), sulfonamidów lub antybiotyków. Pożądane są okłady rozgrzewające na chorą zatokę i nagrzewania krótkimi falami. Do nosa wpuszcza się krople obkurczające obrzękłą błonę śluzową i ułatwiające odpływ ropy z ujść zatok bocznych nosa.
    PRZEWLEKŁE ROPNE ZAPALENIA ZATOK BOCZNYCH NOSA powstają zwykle w następstwie niewyleczonych ostrych zapaleń. Przyczyną przewlekłych zapaleń zatok szczękowych mogą być również chore zęby szczęki górnej. Przebieg przewlekłych zapaleń zatok bocznych nosa nie jest tak gwałtowny, jak zapaleń ostrych. Objawiają się one na ogół niezbyt silnymi bólami głowy powtarzającymi się okresowo, najczęściej w godzinach przedpołudniowych, uporczywym katarem nosa z ropną, nieraz cuchnącą wydzieliną oraz ściekaniem ropy do gardła. Chorobie towarzyszą trwałe dolegliwości gardła i krtani w postaci drapania, suchego kaszlu i chrypki. Mogą wytworzyć się polipy nosa, które rozrastając się upośledzają oddychanie przez nos, a nawet mogą spowodować rozdęcie i zniekształcenie nosa.
    Leczenie: płukanie chorych zatok szczękowych lub nosowych drogą nakłucia czyli punkcji, a następnie wprowadzenie do wnętrza zatok przez wkłutą igłę roztworów sulfonamidów lub antybiotyków. Metoda ta prowadzi do dobrych wyników również w ostrej postaci zapalenia. W przypadku zapalenia zatoki szczękowej pochodzenia zębowego należy wyleczyć zęby.
    Czasami konieczne jest leczenie operacyjne, np. w przypadku polipów nosa.
    Powikłania ostrych i przewlekłych zapaleń zatok bocznych nosa nie są częste. Powstają dopiero wtedy, gdy proces zapalny przechodzi przez ściany kostne zatok i rozprzestrzenia się na sąsiednie narządy. Zdarza się to najczęściej w zapaleniu zatoki czołowej (sinusitis frontalis), w którym proces ropny może przebić się na zewnątrz. W obrębie przebicia pojawia się bolesne obrzmienie przekształcające się w ropień.
    Proces zapalny może się również przebić od wnętrza, tzn do przedniego dołu czaszkowego, powodując zapalenie opon mózgowych (meningitis) lub ropień mózgu (abscessus cerebri) oraz do oczodołu z następowym ropniem powieki górnej (abscessus palpebrae superioris) lub ropowicą oczodołu (phlegmona orbitae). Powikłania te są groźne dla życia i wymagają natychmiastowego leczenia specjalistycznego, zwykle operacyjnego.