Link - www.linia.pl Link - Banner - Reklama



Logo serwisu Medycyna
Strona główna
Medycyna i żywienie
          Spis tematów
Choroby: diagnostyka i profilaktyka
          Spis tematów
Metody leczenia
          Spis tematów
Cuda natury
          Spis tematów
Zdrowie i uroda
          Spis tematów
Słowniczek
Przyjazne linki
Mapa serwisu
O nas
Napisz

Słownik

ŻELAZO - symbol Fe (z łac. ferrum)

    Pierwiastek chemiczny w układzie okresowym położony w grupie VIII, rozpoczynający triadę żelazowców. W starożytności żelazo poznano później niż najstarsze metale: miedź, cynę, złoto, srebro i ołów, początkowo żelazo miękkie, później stal. W VIII-VI w. p.n.e. stal zaczęła wypierać brąz i spiż przy wyrobie broni. Recepty na wyrób stalowych mieczy były pilnie strzeżoną tajemnicą. Najbardziej wsławiła się stal damasceńska (z obszaru dzisiejszej Syrii) oraz stal japońska (miecze samurajów). Technologia żelaza uległa przez wieki ewolucji. W najdawniejszych czasach wytapiano je w dołach ziemnych wylepionych gliną z rozdrobnionej rudy zmieszanej z drewnem. Od X w. zaczęto budować dwumetrowe piece stojące. Na ziemiach polskich były to tzw. dymarki, w których rudę ogrzewano z węglem drzewnym, a ciąg powietrza uzyskiwano za pomocą miechów. Otrzymywano żelazne łupki - niewielkie bryłki metalu, wygrzebywane przez otwór w dolnej części pieca. Łupki przerabiano na stal, ogrzewając je z węglem, kując i hartując. Ciekłe żelazo uzyskano w piecach hutniczych dopiero w XIV w. Miało ono ograniczone zastosowanie, gdyż nie umiano przerabiać go na stal. Dopiero w XVIII w. powstał tzw. piec pudlarski, w którym roztopiona surówka (żeliwo) stykała się z przepływającym strumieniem powietrza, nadmiar węgla spalał się i surówka zamieniała się na stal. W XIX w. opracowano do dzisiaj stosowane sposoby przerobu surówki na stal: proces Thomasa, Martina i Bessemera.
    Żelazo jest srebrzystym, plastycznym metalem, ciemniejącym na powietrzu, łatwo poddającym się obróbce mechanicznej (temperatura topnienia: 1535° C, temperatura wrzenia: 3000° C). Naturalny pierwiastek jest mieszaniną czterech izotopów trwałych: 54Fe, 56Fe, 57Fe, 58Fe. W przyrodzie jest jednym z najpospolitszych pierwiastków: zawartość Fe w skorupie ziemskiej wynosi ok. 4%. Do najważniejszych rud żelaza należą: magnetyt (tlenek żelazawo-żelazowy), hematyt, limonit, syderyt, piryt. Rodzime żelazo spotyka się tylko w meteorytach.
    Żelazo jest metalem dość aktywnym chemicznie. Łatwo rozpuszcza się w rozcieńczonych kwasach, utlenia się na powietrzu, zwłaszcza wilgotnym (rdzewieje). Podobnie dzieje się z żelazem zawartym w sokach wystawionych na działanie powietrza. Dlatego m.in. soki należy wypijać świeże, albo przechowuje się je w kartonach zabezpieczonych od wewnątrz - tak jak dla ochrony przed korozją powierzchnię wyrobów żelaznych pokrywa się warstwą metalu (cynku, niklu, kadmu) lub lakieru.
    Sole żelazawe zawierające kation Fe2+ np. siarczan FeSO4 mają własności redukujące, łatwo utleniają się do soli żelazowych, zawierających kation Fe3+. Żelazo tworzy liczne związki kompleksowe (żelazocyjanek potasowy, żelazicyjanek potasowy). W przemyśle żelazo otrzymuje się przez wytapianie rud w procesie wielkopiecowym. Bardzo czysty metal można uzyskać przez rozkład pięciokarbonylku Fe(CO)5 (pięciokarbonylek - związek żelaza z pięciotlenkiem węgla). Ciekłe żelazo rozpuszcza dobrze węgiel, przy czym zawartość C ma duży wpływ na własności produktu. Stopy żelaza zawierające poniżej 1,5% C noszą nazwę stali, zawierające powyżej 2,5% C - nazywają się żeliwem lub surówką. Stal zawiera austenit - stały roztwór węgla w żelazie, natomiast żeliwo - cementyt Fe3C (węglik żelaza). Żeliwo jest twarde i kruche, stal - miękka i plastyczna. Po zahartowaniu, polegającym na ogrzaniu metalu i szybkim ostudzeniu, stal staje się giętka i sprężysta. Nieodłączne dwa pierwiastki: żelazo i węgiel, które "spotykają" się również w organizmach żywych, od wieków fascynowały alchemików. Są to podstawowe, najbardziej pierwotne pierwiastki - najwcześniej poznane i wykorzystywane. Słowa: "żelazo" i "stal" stały się metaforycznym synonimem wspaniałego zdrowia, witalności i siły: "żelazne zdrowie", "stalowe nerwy", "mocny jak stal". Sposób, w jaki hartuje się stal, do złudzenia przypomina hartowanie ludzkiego ciała w saunie, polegające na ogrzaniu, a następnie szybkim ostudzeniu w zimnej wodzie. Mięśnie (w których zawarte jest żelazo) po takim zabiegu stają się jak stal - są "giętkie" i sprężyste. Hartowanie ciała ludzkiego ma również ogromny wpływ na układ nerwowy (stalowe nerwy).
    W organizmach ludzkich i zwierzęcych żelazo jest składnikiem hemoglobiny - białka czerwonych ciałek krwi i bierze udział w procesach przenoszenia tlenu (chlorek żelazawy, chlorek żelazowy, siarczan żelazawy, siarczan żelazowy).

Słowniczek Słowniczek Przyjazne leczenie dzieci
Słowniczek Niezwykłe właściwości cynku
Słowniczek Tajemnice ukryte w miąższu Słowniczek Energetyczna teoria całości pokarmowych
Słowniczek Choroby biernych palaczy
Słowniczek Tajemnicza para uzdrowicieli: aloes
i vilcacora



 KOMUNIKATY
Zapraszamy do odwiedzenia pozostałych serwisów w portalu linia.pl Twoja linia.pl
 
Serwisy linia

Kliknij tu,

aby przejść do innych serwisów



Polecamy katalogi: Wibe, Profit, Prosty, Pogodny, Powietrzny, DobreMiejsce
Polecamy serwisy: Linia, Foto, Kobiety, Medycyna



Powrót na górę   © 2001 Usługi Komputerowe s.c. & Małgorzata Dudzińska-Malicka
Prawa zastrzeżone | All rights reserved
Poland tel. (022) 828 40 37, fax: (022) 828 40 34